Gerechtelijke expertise zonder technisch raadsman: wat loopt er mis?

Mag u zich in een gerechtelijke expertise laten bijstaan door een technisch raadsman?

Ja. Partijen mogen zich in een gerechtelijk deskundigenonderzoek laten bijstaan door een advocaat of een technisch raadsman; de wet spreekt van hun "technische raadgevers" (art. 976 Gerechtelijk Wetboek, Ger.W.). De raadsman woont de verrichtingen bij, stelt vragen en dient opmerkingen in. Hij werkt voor u, niet voor de rechter, en is dus iets anders dan de gerechtsdeskundige.

Zo staat het ook in het Handboek Deskundigenonderzoek (Wolters Kluwer, nr. 290). Hoe het onderzoek stap voor stap verloopt, leest u in het verloop van een gerechtelijke expertise.

Waarom volstaan uw advocaat en de gerechtsdeskundige niet?

Omdat ze elk een andere rol hebben. Uw advocaat voert de procedure en beoordeelt de juridische kant. De gerechtsdeskundige is onafhankelijk, werkt voor de rechter en verdedigt geen enkele partij. Niemand van beiden heeft als taak uw technische standpunt op te bouwen, en een deskundigenonderzoek draait vooral om technische vaststellingen.

Zijn deontologische code verplicht de deskundige bovendien elke mogelijke verwarring met de rol van technisch adviseur van een partij te vermijden (KB 25 april 2017, art. 11). Het Handboek (nr. 268) wijst erop dat een deskundigenonderzoek vooral over technische vaststellingen gaat, en dat partijen er belang bij hebben zich te laten bijstaan door wie het dossier beheert of beheerst. Het dossier kennen is nog iets anders dan het technisch onderbouwen. Dat is geen wantrouwen tegenover de deskundige. Hij leidt het onderzoek zelf, maar houdt rekening met suggesties en voorbehoud van de partijen (nrs. 767 en 793). Wie niets technisch voorlegt, laat dat aan de anderen.

Wat loopt er mis zonder technische bijstand?

In onze ervaring zelden één grote fout, meestal een reeks kleine gemiste kansen. Stukken komen onvolledig of te laat binnen, een meting gebeurt zonder dat iemand naar de methode of de nauwkeurigheid vraagt, een vergaderverslag blijft onbetwist, en op het voorlopig advies volgt een algemene reactie in plaats van onderbouwde opmerkingen.

Waarom weegt het voorlopig advies zo zwaar?

Omdat het voorlopig advies (ook voorverslag genoemd) het laatste moment is waarop de deskundige uw technische argumenten moet beantwoorden. Met opmerkingen die te laat binnenkomen, houdt hij geen rekening, en de rechter kan ze ambtshalve uit de debatten weren. Tijdige opmerkingen kunnen het advies nog doen bijsturen: het voorlopig advies is nog niet definitief.

Zo bepaalt artikel 976 Ger.W.; het Handboek (nr. 358) bevestigt dat de deskundige zijn advies op grond van de opmerkingen nog kan aanpassen. Wie niet tijdig reageert, riskeert dat de rechter later een bijkomende opdracht weigert; wordt er toch een bevolen, dan kunnen de kosten ervan ten laste komen van wie ze onnodig veroorzaakte (nr. 362). Een arrest dat het Handboek aanhaalt, stelt dat technische discussies voor de deskundige uitgeput moeten worden, al is andere rechtspraak milder (nr. 361). Wat dat voor uw zaak betekent, beoordeelt uw advocaat.

Wanneer heeft u een technisch raadsman nodig?

Wanneer de technische vraag de uitkomst bepaalt en u die niet zelf kunt beoordelen. Typisch: er zijn meerdere mogelijke oorzaken of partijen, er wordt gemeten of beproefd, de tegenpartij of haar verzekeraar heeft zelf technische bijstand, of de herstelkosten hangen af van technische keuzes. Gaat het geschil vooral over een juridische vraag, dan voegt een raadsman weinig toe.

Hetzelfde geldt als het technische belang klein is tegenover de kosten van bijstand. Een raadsman ziet ook vroeg welke andere partij, zoals een onderaannemer of leverancier, bij de oorzaak betrokken kan zijn; wie pas na het voorlopig advies gedwongen tussenkomt, kan zich op niet-tegenwerpbaarheid beroepen (art. 981 Ger.W.). Of u iemand betrekt, beslist u met uw advocaat.

Een bijzonder geval is de architect. Hij treedt in principe op als raadsman van de bouwheer, maar komt zijn eigen aansprakelijkheid in vraag, dan verdedigt hij een ander belang (Handboek, nr. 273). Of hij in uw zaak partij moet worden, bespreekt u met uw advocaat.

Een herkenbaar verloop

Een kleine installateur wordt gedagvaard over een warmtepomp die volgens de bouwheer de woning niet warm krijgt. De zaakvoerder gaat zelf naar de expertisevergaderingen, zonder technische bijstand. Er wordt op één dag gemeten; niemand stelt voor ook bij andere weersomstandigheden of instellingen te meten. Het voorlopig advies wijst op een uitvoeringsfout. De zaakvoerder antwoordt met een brief over zijn jarenlange ervaring, zonder metingen of berekening. De bouwheer laat zijn technisch raadsman genummerde opmerkingen indienen. Het eindverslag beantwoordt beide, maar alleen de genummerde opmerkingen brengen een concreet technisch punt aan. De vraag naar een tweede meting hoorde bij het plaatsbezoek thuis, niet pas voor de rechter.

Hoe kunnen wij helpen?

Neem contact op zodra een gerechtelijke expertise dreigt of bevolen is, liefst vóór de eerste vergadering. Hoe vroeger, hoe meer uw vragen en suggesties nog in het onderzoek kunnen doorwegen; na het eindverslag rest vooral nog de discussie voor de rechter.

Als technisch raadsman van uw partij lezen wij het dossier technisch, helpen wij uw stukkenbundel samenstellen, wonen wij de vergaderingen en metingen bij, stellen wij vragen en pistes voor, en onderbouwen wij uw opmerkingen op het voorlopig advies. Alles wat naar de deskundige gaat, stemmen wij af met uw advocaat. Wij zeggen u vooraf eerlijk waar u technisch sterk staat en waar niet. Een uitkomst beloven wij niet: de deskundige adviseert onafhankelijk en de rechter beslist. In een gerechtelijke expertise bieden wij de rol van technisch raadsman van een partij aan.

Wij rekenen per uur, met een raming per fase. Vraag uw rechtsbijstandsverzekeraar vooraf of uw polis een eigen technisch raadsman dekt. Gaat het nog niet om een gerechtelijke procedure, lees dan wanneer een minnelijke expertise zinvol is of hoe u een tegensprekelijke expertise voorbereidt.

De juridische beoordeling van uw situatie, ook over termijnen, tussenkomst van andere partijen en de kosten, ligt bij uw advocaat.